III 103. Chersonesos.Treaty between Chersonesos and Pharnakes I of Pontus, 179 B.C.E. (?)

Monument

Type

Panel. 

Material

Marble. 

Dimensions (cm)

H.47.0, W.34.0, Th.66.0.

Additional description

The panel narrows towards the top, the top is broken off. The front is well worked, the back is roughly picked. 

Place of Origin

Chersonesos. 

Find place

Sevastopol (Chersonesos). 

Find context

Northeast sector of the citadel (Enclosure XIV); secondary use in the lining of a well. 

Find circumstances

Found in 1908, excavations of R.Ch. Loeper (НА НЗХТ д. 101, л. 51, № 4862; д. 67, л. 27, № 4862; ср. л. 61). 

Modern location

Sevastopol. 

Institution and inventory

National Preserve of Tauric Chersonesos, 3600. 

Epigraphic field

Position

On the front. 

Lettering

Alpha with a straight crossbar, dotted theta, slight flaring of the ends of letterstrokes. 

Letterheights (cm)

0.8 - 1.1

Text

Category

Treaty. 

Date

179 B.C.E. (?) 

Dating criteria

Explicit date. 

Editions

Loeper1912, 23, № 1 (= Minns1913, 646, № 17a); IOSPE I2 402 (= Müller2010, 379, № 15). 

Edition

[--- ἀλλά]
[συνδιαφυλαξοῦμεν τὰν αὐτοῦ βασ]ιλεί[αν]
[κατὰ τὸ δυνατὸν], [ἐμμένοντ]ος ἐν τᾶι ποθ’ ἁ[μὲς]
[φιλίαι, τάν τε ποτὶ Ῥωμ]αίους φιλίαν διαφυλά[σ-]
5[σοντος καὶ μηδὲ]ν ἐναντίον αὐτοῖς πράσ-
[σοντος]· [εὐ]ορκοῦσι μὲν ἁμῖν εὖ εἴη, ἐπιορκοῦ-
[σι δὲ τἀ]ναντία· ὁ δὲ ὅρκος οὗτος συνετε-
[λέ]σθη μηνὸς Ἡρακλείου πεντεκαιδεκάτα[ι],
βασιλεύοντος ʼΑπολλοδώρου τοῦ Ἡρογεί-
10του, γραμματεύοντος Ἡροδότου τοῦ Ἡρο-
δότου· ὅρκος ὃν ὤμοσε βασιλεὺς Φαρνάκης
πρεσβευσάντων παρ’ αὐτὸν Μάτριος καὶ Ἡρακλε[ί-]
ου· ὀμνύω Δία, Γῆν, Ἥλιον, θεοὺς ʼΟλυμπίους πάντας
καὶ πάσας· φίλος ἔσομαι Χερσονησίταις διὰ παν-
15τὸς, καὶ ἂν οἱ παρακείμενοι βάρβαροι στρατεύωσιν
ἐπὶ Χερσόνησον ἢ τὴν κρατουμένην ὑπὸ Χερσο-
νησιτῶν χώραν ἢ ἀδικῶσιν Χερσονησίτας καὶ ἐπι-
καλῶνταί με, βοηθήσω αὐτοῖς, καθὼς ἂν ἦ μοι και-
ρὸς, καὶ οὐκ ἐπιβουλεύσω Χερσονησίταις κατ’ οὐδὲνα
20τρόπον, οὐδὲ στρατεύσω ἐπὶ Χερσόνησον, οὐδὲ
ὅπλα ἐναντία θήσομαι Χερσονησίταις, οὐδὲ πράξω
κατὰ Χερσονησιτῶν, ὃ μέλλει βλάπτειν
τὸν δῆμον τὸν Χερσονησιτῶν, ἀλλὰ συν-
διαφυλάξω τὴν δημοκρατίαν κατὰ τὸ
25δυνατὸν, ἐμμενόντων ἐν τῆι πρὸς ἐ-
μὲ φιλίαι καὶ τὸν αὐτὸν ὅρκον ὀμοσάντων,
τήν τε πρὸς Ῥωμαίους φιλίαν διαφυλασσόν-
των καὶ μηδὲν ἐναντίον αὐτοῖς πρασσόν-
των· εὐορκοῦντι μὲν εὖ εἴη, ἐπιορκοῦντι δὲ τἀ-
30ναντία· ὁ δὲ ὅρκος οὗτος συνετελέσθη ἐν
τῶι ἑβδόμωι καὶ πεντηκοστῶι καὶ ἑκατοστῶι
ἔτει, μηνὸς Δαισίου, καθὼς βασιλεὺς Φαρνάκ[ης]
vac. ἄγει. vac.

Diplomatic

[---....]
[...........................]ΙΛΕΙ[..]
[.....................]ΟΣΕΝΤΑΙΠΟΘΑ[...]
[...................]ΑΙΟΥΣΦΙΛΙΑΝΔΙΑΦΥΛΑ[.-]
5[.............]ΝΕΝΑΝΤΙΟΝΑΥΤΟΙΣΠΡΑΣ
[........]ΟΡΚΟΥΣΙΜΕΝΑΜΙΝΕΥΕΙΗΕΠΙΟΡΚΟΥ
[......]ΝΑΝΤΙΑΟΔΕΟΡΚΟΣΟΥΤΟΣΣΥΝΕΤΕ
[..]ΣΘΗΜΗΝΟΣΗΡΑΚΛΕΙΟΥΠΕΝΤΕΚΑΙΔΕΚΑΤΑ[.]
ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣʼΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΥΤΟΥΗΡΟΓΕΙ
10ΤΟΥΓΡΑΜΜΑΤΕΥΟΝΤΟΣΗΡΟΔΟΤΟΥ ΤΟΥΗΡΟ
ΔΟΤΟΥΟΡΚΟΣΟΝΩΜΟΣΕΒΑΣΙΛΕΥΣΦΑΡΝΑΚΗΣ
ΠΡΕΣΒΕΥΣΑΝΤΩΝΠΑΡΑΥΤΟΝΜΑΤΡΙΟΣΚΑΙΗΡΑΚΛΕ[.-]
ΟΥΟΜΝΥΩΔΙΑΓΗΝΗΛΙΟΝΘΕΟΥΣʼΟΛΥΜΠΙΟΥΣΠΑΝΤΑΣ
ΚΑΙΠΑΣΑΣΦΙΛΟΣΕΣΟΜΑΙΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΑΙΣΔΙΑΠΑΝ
15ΤΟΣΚΑΙΑΝΟΙΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΙΒΑΡΒΑΡΟΙΣΤΡΑΤΕΥΩΣΙΝ
ΕΠΙΧΕΡΣΟΝΗΣΟΝΗΤΗΝΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗΝΥΠΟΧΕΡΣΟ
ΝΗΣΙΤΩΝΧΩΡΑΝΗΑΔΙΚΩΣΙΝΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΑΣΚΑΙΕΠΙ
ΚΑΛΩΝΤΑΙΜΕΒΟΗΘΗΣΩΑΥΤΟΙΣΚΑΘΩΣΑΝΗΜΟΙΚΑΙ
ΡΟΣΚΑΙΟΥΚΕΠΙΒΟΥΛΕΥΣΩΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΑΙΣΚΑΤΟΥΔΕΝΑ
20ΤΡΟΠΟΝΟΥΔΕΣΤΡΑΤΕΥΣΩΕΠΙΧΕΡΣΟΝΗΣΟΝΟΥΔΕ
ΟΠΛΑΕΝΑΝΤΙΑΘΗΣΟΜΑΙΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΑΙΣΟΥΔΕΠΡΑΞΩ
ΚΑΤΑΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΩΝΟΜΕΛΛΕΙΒΛΑΠΤΕΙΝ
ΤΟΝΔΗΜΟΝΤΟΝΧΕΡΣΟΝΗΣΙΤΩΝΑΛΛΑΣΥΝ
ΔΙΑΦΥΛΑΞΩΤΗΝΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝΚΑΤΑΤΟ
25ΔΥΝΑΤΟΝΕΜΜΕΝΟΝΤΩΝΕΝΤΗΙΠΡΟΣΕ
ΜΕΦΙΛΙΑΙΚΑΙΤΟΝΑΥΤΟΝΟΡΚΟΝΟΜΟΣΑΝΤΩΝ
ΤΗΝΤΕΠΡΟΣΡΩΜΑΙΟΥΣΦΙΛΙΑΝΔΙΑΦΥΛΑΣΣΟΝ
ΤΩΝΚΑΙΜΗΔΕΝΕΝΑΝΤΙΟΝΑΥΤΟΙΣΠΡΑΣΣΟΝ
ΤΩΝΕΥΟΡΚΟΥΝΤΙΜΕΝΕΥΕΙΗΕΠΙΟΡΚΟΥΝΤΙΔΕΤΑ
30ΝΑΝΤΙΑΟΔΕΟΡΚΟΣΟΥΤΟΣΣΥΝΕΤΕΛΕΣΘΗΕΝ
ΤΩΙΕΒΔΟΜΩΙΚΑΙΠΕΝΤΗΚΟΣΤΩΙΚΑΙΕΚΑΤΟΣΤΩΙ
ΕΤΕΙΜΗΝΟΣΔΑΙΣΙΟΥΚΑΘΩΣΒΑΣΙΛΕΥΣΦΑΡΝΑΚ[..]
      ΑΓΕΙ      

EpiDoc (XML)

<div type="edition" xml:lang="grc">
   <ab>
      		<lb n="1"/><gap reason="lost" extent="unknown" unit="character"/> <supplied reason="lost">ἀλλά</supplied>
      		<lb n="2"/><supplied reason="lost">συνδιαφυλαξοῦμεν τὰν αὐτοῦ</supplied> 
               <supplied reason="lost">βασ</supplied>ιλεί<supplied reason="lost">αν</supplied>
      		<lb n="3"/><supplied reason="lost">κατὰ τὸ δυνατὸν</supplied>, 
               <supplied reason="lost">ἐμμένοντ</supplied>ος ἐν τᾶι ποθ’ 
               ἁ<supplied reason="lost">μὲς</supplied>
      		<lb n="4"/><supplied reason="lost">φιλίαι, τάν τε ποτὶ</supplied> 
               <supplied reason="lost">Ῥωμ</supplied>αίους φιλίαν 
               διαφυλά<supplied reason="lost">σ</supplied>
      		<lb n="5" break="no"/><supplied reason="lost">σοντος</supplied> <supplied reason="lost">καὶ</supplied> 
               <supplied reason="lost">μηδὲ</supplied>ν ἐναντίον αὐτοῖς πράσ
      		<lb n="6" break="no"/><supplied reason="lost">σοντος</supplied>· <supplied reason="lost">εὐ</supplied>ορκοῦσι 
               μὲν ἁμῖν εὖ εἴη, ἐπιορκοῦ
      		<lb n="7" break="no"/><supplied reason="lost">σι</supplied> <supplied reason="lost">δὲ</supplied> 
               <supplied reason="lost">τἀ</supplied>ναντία· ὁ δὲ ὅρκος οὗτος συνετε
      		<lb n="8" break="no"/><supplied reason="lost">λέ</supplied>σθη μηνὸς Ἡρακλείου 
               πεντεκαιδεκάτα<supplied reason="lost">ι</supplied>,
      		<lb n="9"/>βασιλεύοντος ʼΑπολλοδώρου τοῦ Ἡρογεί
      		<lb n="10" break="no"/>του, γραμματεύοντος Ἡροδότου 
      		       τοῦ Ἡρο
      		<lb n="11" break="no"/>δότου· ὅρκος ὃν ὤμοσε βασιλεὺς 
               Φαρνάκης 
      		<lb n="12"/>πρεσβευσάντων παρ’ αὐτὸν Μάτριος καὶ 
               Ἡρακλε<supplied reason="lost">ί</supplied> 
      		<lb n="13" break="no"/>ου· ὀμνύω Δία, 
               Γῆν, Ἥλιον, 
               θεοὺς ʼΟλυμπίους πάντας 
      		<lb n="14"/>καὶ πάσας· φίλος ἔσομαι Χερσονησίταις 
               διὰ παν
      		<lb n="15" break="no"/>τὸς, καὶ ἂν οἱ παρακείμενοι βάρβαροι στρατεύωσιν
      		<lb n="16"/>ἐπὶ Χερσόνησον ἢ τὴν κρατουμένην 
               ὑπὸ Χερσο
      		<lb n="17" break="no"/>νησιτῶν χώραν ἢ ἀδικῶσιν Χερσονησίτας 
               καὶ ἐπι
      		<lb n="18" break="no"/>καλῶνταί με, βοηθήσω αὐτοῖς, καθὼς ἂν ἦ μοι και
      		<lb n="19" break="no"/>ρὸς, καὶ οὐκ ἐπιβουλεύσω Χερσονησίταις 
               κατ’ οὐδὲνα
      		<lb n="20"/>τρόπον, οὐδὲ στρατεύσω ἐπὶ Χερσόνησον, οὐδὲ
      		<lb n="21"/>ὅπλα ἐναντία θήσομαι Χερσονησίταις, οὐδὲ πράξω
      		<lb n="22"/>κατὰ Χερσονησιτῶν, ὃ μέλλει βλάπτειν
      		<lb n="23"/>τὸν δῆμον τὸν Χερσονησιτῶν, ἀλλὰ συν
      		<lb n="24" break="no"/>διαφυλάξω τὴν δημοκρατίαν κατὰ τὸ
      		<lb n="25"/>δυνατὸν, ἐμμενόντων ἐν τῆι πρὸς ἐ
      		<lb n="26" break="no"/>μὲ φιλίαι καὶ τὸν αὐτὸν ὅρκον ὀμοσάντων,
      		<lb n="27"/>τήν τε πρὸς Ῥωμαίους φιλίαν διαφυλασσόν
      		<lb n="28" break="no"/>των καὶ μηδὲν ἐναντίον αὐτοῖς πρασσόν
      		<lb n="29" break="no"/>των· εὐορκοῦντι μὲν εὖ εἴη, ἐπιορκοῦντι δὲ τἀ
      		<lb n="30" break="no"/>ναντία· ὁ δὲ ὅρκος οὗτος συνετελέσθη ἐν
      		<lb n="31"/>τῶι ἑβδόμωι καὶ πεντηκοστῶι καὶ ἑκατοστῶι
      		<lb n="32"/>ἔτει, μηνὸς Δαισίου, καθὼς βασιλεὺς 
               Φαρνάκ<supplied reason="lost">ης</supplied>
      		<lb n="33"/><space extent="unknown" unit="character"/> ἄγει. <space extent="unknown" unit="character"/>
   </ab>
   </div>
Commentaries

Kolobova1949; Saprykin1979; Burstein1980; SEG 30, 962; Bull.ép. 1990, 559; McGing1986, 30; McGing1986a cf. (= SEG 36, 1161); Solomonik1990, 45, № 37; Leschhorn1993 78; Højte2005; Heinen2005; Ferrary2007. 

 
Apparatus criticus

3-4: ἁ[μὲ/ς φιλίαι, τήν τε] ed. pr., corr.IOSPE I2

Translation

"- - - [but we shall guard his kingship as much as possible, as long as he remains friendly to us and to the Romans, and undertakes nothing against them. If we keep the aoth, may it be well for us, and if we transgress it, (may we suffer) the opposite." This oath was sworn on the 15th of Herakleios, in the reign of Apollodoros, (son of) Herogeitos, and during the secretarial term of Herodotos, (son of) Herodotos.

The oath which king Pharnaces swore when approached by ambassadors Matrios and Herakleidas: "I swear by Zeus, Ge, Helios, all Olympian gods and goddesses. I shall be a friend to Chersonesites in every eventuality, and if neighbouring barbarians shall wage war against Chersonesos or against the territory ruled by the Chersonesites, or if they wrong the Chersonesites and the latter call upon me, I shall come to their aid, according to my circumstanes.

 

Images

(cc)© 2017 Igor Makarov (edition), Irene Polinskaya (translation)
You may download this inscription in EpiDoc XML. (This file should validate to theEpiDoc schema.)